Examining the relationship between social appearance concerns and psychological well-being levels among ındividuals exercising at fitness centers
Keywords:
Fitness, Sport, Social Appearance, Anxiety, Psychological well-beingAbstract
Elit düzeydeki tekvando sporcularının müsabaka ve müsabaka maçlarında psikososyal deneyimlerinin kapsamlı, performans hazırlığını duygusal, sağlıklı ve sosyal dinamiklerin bütüncül biçimde ortaya konması açısından önem vereceği belirtildi. Literatürde bu konu genellikle güzel bir şekilde ele alınmakta, ancak bu tür çalışanların bireysel deneyimlerini ve bireysel algılarını temsil etmekte yetersiz kalmaktadır. Bu öğrenme amacı, elit düzeydeki tekvando sporcularının antrenman ve müsabakalarda deneyimledikleri psikososyal özellikleri betimleyici fenomenolojik bir yaklaşımla genişletmektir. Literatürde bu konu genellikle güzel bir şekilde ele alınmakta, ancak bu tür çalışanların bireysel deneyimlerini ve bireysel algılarını temsil etmekte yetersiz kalmaktadır. Çalışmada, amaçlı kontrol yöntemiyle seçilen ve Türkiye'de ulusal ve uluslararası düzeyde aktif olarak mücadele eden 10 elit tekvando sporcusu (5 kadın, 5 erkek) oluşuyor. Veriler, yarı görüşme formülü aracılığıyla toplanmış ve MAXQDA 2020 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinin içerik analizi ve betimsel analiz teknikleri bir arada kullanılmıştır; Elde edilen veriler kodlara, kategorilere ve temalara ayrılır. Araştırma sonucunda sporcuların antrenman ve müsabakalarda yaşadıkları deneyimler “Psikososyal Faktörler ve Tepkiler” başlığı altında toplanmış ve bu tema altı kategoriye göre sınıflandırılmıştır: Psikolojik-Duygusal, Bilişsel-Zihinsel, Davranışsal, Yerel-Fizyolojik, Sosyal-Çevresel ve Diğer Faktörler. Bu bulgular, performans öncesi sürecin yalnızca fiziksel hazırlıkla sınırlı olmadığını; sporcuların psikososyal ihtiyaçlarını da gözeten bütüncül destek tedavilerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
References
Akbulut, Y. (2010). Sosyal Bilimlerde SPSS Uygulamaları: Sık Kullanılan İstatistiksel Analizler ve Açıklamalı SPSS Çözümleri. İstanbul, İdeal Kültür ve Yayıncılık.
Aslan, H. R., & Tolan, Ö. Ç. (2022). Social Appearance Anxiety, Automatic Thoughts, Psychological Well-Being and Social Media Addiction in University Students. International Education Studies, 15(1), 47-62. https://doi.org/10.5539/ies.v15n1p47
Ateş, H., ve Ateş, N. (2023). Voleybol Antrenörlerinin Psikolojik İyi Oluş Düzeyleri İle Öz Yeterlik Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 6(1-Cumhuriyet’in 100. Yılı Özel Sayısı), 1045-1059. https://doi.org/10.38021/asbid.1374634
Aydın, E. (2024). Fitness katılımcılarının psikolojik iyi oluş ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının egzersiz sağlık inançları üzerindeki etkisi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(4), 1-9. https://doi.org/10.33689/spormetre.1409306
Aydın, G., ve Belli, E. (2023). Akademik personelin psikolojik iyi oluş düzeylerine göre sportif ürün satın almada hedonik ve faydacı tüketim davranışlarının incelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 4(1),129-140.
Başar, S. (2018). Düzenli egzersizin depresyon, mutluluk ve psikolojik iyi oluş üzerine etkisi. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 25-34.
Blumenthal, J. A., Babyak, M. A., Moore, K. A., Craighead, W. E., Herman, S., Khatri, P., ..., Krishnan, K. R. (1999). Effects of exercise training on older patients with major depression. Archives of internal medicine, 159(19), 2349-2356.
Brennan, M. A., Lalonde, C. E., & Bain, J. L. (2010). Body image perceptions: Do gender differences exist. Psi Chi Journal of Undergraduate Research, 15(3), 130-138. https://doi.org/10.24839/1089-4136.JN15.3.130
Diener, E., Scollon, C. N., & Lucas R. E. (2009). The evolving concept of subjective well-being: The multifaceted nature of happiness. Social Indicators Research Series. 39, 67-100.
Diener, E., Wirtz, D., Tov, W., Kim-Prieto, C., Choi, D., Oishi, S., & Biswas-Diener, R. (2010). New well-being measures: Short scales to assess flourishing and positive and negative feelings. Social Indicators Research. 97(2), 143-156.
Duyan, M., Ilkım, M., ve Çelik, T. (2022). Sosyal Görünüm Kaygısının Psikolojik İyi Olma Hali Üzerindeki Etkisi: Düzenli Pilates Yapan Kadınlar Üzerine Bir Çalışma. Pakistan Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi , 16(2), 797. https://doi.org/10.53350/pjmhs22162797
Göksel, A. G., Caz, Ç., Yazıcı, Ö. F., ve Zorba, E. (2018). Spor Hizmeti Alan Bireylerin Sosyal Görünüş Kaygısı ve Öznel Mutluluklarının İncelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 88-101. https://doi.org/10.31680/gaunjss.434184
Güleşce, M., Şimşek, B., ve Aktaş, S. (2025). Psikolojik iyilik halinin ve sağlıklı yaşam tarzı davranışlarının egzersiz sağlık inançları üzerindeki rolü: Fitness katılımcıları üzerine bir çalışma. Türk Kinesiyoloji Dergisi, 11(6), 324-332. https://doi.org/10.31459/turkjkin.1762642
Gümüş A. E. (2000). Üniversite Öğrencilerinin Yalnızlık ve Beden İmgelerinden Doyum Sosyal Kaygı Düzeyleri ile İlişkisinin İncelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 33(1), 99-108.
Güvenç, A. (2021). Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinin Psikolojik İyi Oluş Düzeyleri İle Olumlu Düşünme Beceri Düzeyleri Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
Hagger, M. S. (2010). Current issues and new directions in psychology and health: Physical activity research showcasing theory into practice. Psychology & Health, 25, 1-5.
İrhan, G. (2022). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının psikolojik iyi oluşları ile sosyal görünüş kaygılarının iletişim becerilerine etkisi: Muğla örneği. Yüksek Lisans Tezi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Kann, L., Kinchen, S. A., Williams, B. I., Ross, J. G., Lowry, R., Hill, C. V., Grunbaum J. A., Blumson, P. S., Collins, J. L., Colbe, L. J., & State and Local YRBSS Coordinators. (1998). Youth risk behavior surveillance—United States, 1997. Journal of School Health, 68(9), 355-369. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.1998.tb07202.x
Karasar, N. (2015). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar ilkeler teknikler. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
Keyes, C. L. M., Shmotkin, D., & Ryff, C. D. (2002). Optimizing well-being: The empirical encounter of two traditions. Journal of Personality and Social Psychology, 82, 1007–1022.
Korkmaz, M., ve Uslu, T. (2020). Fitness Yapan Bireylerin Benlik Saygısı, Sosyal Görünüş Kaygısı ve Sosyalleşme Düzeyleri Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Spor Eğitim Dergisi, 4(3), 1-18. https://izlik.org/JA47XK53FS
Köksal, Z., Topkaya, N., ve Şahin, E. (2023). Üniversite öğrencilerinde cinsiyet, psikolojik kırılganlık ve öz şefkatin psikolojik iyi oluş ile ilişkisinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(87), 1309-1324.
Lubans, D., Richards J., Hillman, C., Faulkner, G., Beauchamp, M., Nilsson, M., & Biddle, S. (2016). Physical activity for cognitive and mental health in youth: a systematic review of mechanisms. Pediatrics, 138(3).
Lunde, C., Frisén, A., & Hwang, C. P. (2007). Ten-Year-Old Girls’ and Boys’ Body Composition and Peer Victimization Experiences: Prospective Associations with Body Satisfaction. Body Image, 4, 11-28.
Mancini, C., Ameringen, M. V., Bennett, M., Patterson, B., & Watson, C. (2005). Emerging treatments for child and adolescent social phobia: AReview. Journal of Child & Adolescent Psychopharmacology, 15(4), 589-607.
Musa, M. (2020). Fitness merkezlerinde spor yapan bireylerin sosyal görünüş kaygısı ve özgüven düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(3), 503-518. https://izlik.org/JA75SC43MR
Netz, Y., Wu, M. J., Becker, B. J., & Tenenbaum, G. (2005). Physical activity and psychological well-being in advanced age: a meta-analysis of intervention studies. Psychology And Aging, 20(2), 272-284.
Polatcanlı, F., Demir, Y., ve İşleyen, Ş. (2026). Spor ve Yoga Yapan oranlarında Depresyon Düzeylerinin Beck Depresyon Ölçeği İle Değerlendirilmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 154-166. https://doi.org/10.17336/igusbd.1645895
Roothman, B., Kirsten, D. K. & Wissing, M. P. (2003). Gender differences in aspects of psychological well-being. South African Journal of Psychology, 33, 212–218.
Schumaker, J. F. (1986). Linwood small jacey wood, self-concept, academic achievement, and athletic participation. Perceptual and Motor Skills, 2(62), 387-390.
Smolak, L. (2004). Body image in children and adolescents: where do we go from here?. Body image, 1(1), 15- 28.
Solmaz, S., Şimşek, B., Özbek, S., Özcan, B., ve Yarayan, Y. E. (2024). Fitness Uygulayıcılarında Cinsiyetin Kişilik ve Psikolojik İyi Oluş Üzerindeki Etkisi. Türk Spor ve Egzersiz Dergisi , 26(3), 488-497. https://doi.org/10.15314/tsed.1563092
Storz, N. S., & Greene, W. H. (1983). Body weight, body image, and perception of fad diets in adolescent girls. Journal of Nutrition Education, 15(1), 15-18. https://doi.org/10.1016/S0022- 3182(83)80095-8
Şenkal, E., Şimşek, B., Çembertaş, E., ve Solmaz, S. (2025). Sporcu Öğrencilerin Öz Şefkat Düzeylerinin Psikolojik İyi Oluşa Etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(3), 112-123. https://doi.org/10.61962/bsd.1716294
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics. 6th Ed., Boston, Ally And Bacon.
Taub, D. E., & Benson, R. A. (1992). Weight concerns, weight control techniques, and eating disorders among adolescent competitive swimmers: the effect of gender. Sociology of Sport Journal, 9(1), 76-86. https://doi.org/10.1123/ssj.9.1.76
Tekkurşun-Demir, G., Namlı, S., ve Cicioğlu, H. İ. (2021). Takım ve bireysel sporlarda sosyal görünüş kaygısı sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumun belirleyicisi midir? SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(4), 124-134. https://doi.org/10.33689/spormetre.915191
Telef, B. B. (2013). Psikolojik iyi oluş ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(3), 374-384.
Toprak, N., ve Saraç, L. (2018). Sporcuların sosyal görünüş kaygısı ve kilofobı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(2), 111-118. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000359
Tütüncü, M. (2012). Yönetici ve çalışanların psikolojik iyi olma ve stres düzeyleri açısından karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, İstanbul.
Ulaş, T. (2022). Spor yapan bireylerin psikolojik iyi oluş düzeyleri ile zihinsel dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Wilson, G., Drust, B., Morton, J. P., & Close, G. L. (2014). Weight-making strategies in professional jockeys: implications for physical and mental health and well-being. Sports medicine, 44, 785-796. https://doi.org/10.1007/s40279-014-0169-7
Yalçın, Y., Büyükgüroğlu, E., ve Taşdemir, A. N. (2024). Yamaç Paraşütü Pilotlarının Mutluluk Seviyeleri ve Mental (Psikolojik) İyi Oluşları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1771-1786. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1171246
Yavuz, Ü., ve İlhan, E. L. (2023). Spor Yapmak ve Psikolojik İyi Oluş: Üniversite Öğrencileri Profili. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 28(1), 1-7.
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, I., Bektas, F., & Beyazoglu, G. (2013). Evaluating the relationship between physical education teachers' social physique anxiety levels and job satisfaction. Turkish Journal of Sport and Exercise, 15(2), 45-50.
Yousefi, B., Hassani, Z. & Shokri, O. (2009). Reliability and factor validity of the 7-item social physique anxiety scale (SPAS-7) Among university students in Iran. World Journal of Sport Sciences, 2, 201-204.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Yalçın Dalay, Erhan Çembertaş
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
